Proces reformy gospodarki odpadami w Polsce wkroczył w decydującą fazę. W życie wchodzą przepisy mające na celu implementację systemu kaucyjnego oraz rozszerzonej odpowiedzialności producenta, będącej elementem szerszej transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. Nowe regulacje nałożą liczne obowiązki na przedsiębiorców, samorządy i instytucje zarządzające strumieniami odpadów.
System kaucyjny – szczegółowe przepisy
System kaucyjny ma wejść w życie od początku października. Jego głównym celem jest zwiększenie poziomu selektywnej zbiórki oraz ponownego wykorzystania opakowań jednostkowych. Obejmuje on butelki z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 litrów, szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra oraz aluminiowe puszki o pojemności do 1 litra. Warto podkreślić, że z systemu wyłączono opakowania po produktach mlecznych, co wzbudziło kontrowersje wśród organizacji ekologicznych.
Sprzedawcy detaliczni będą zobowiązani do pobierania kaucji przy sprzedaży napojów w opakowaniach objętych systemem. Wysokość kaucji zostanie określona w akcie wykonawczym. Każdy punkt handlowy o powierzchni przekraczającej 200 metrów kwadratowych będzie zobowiązany do przyjmowania pustych opakowań i zwrotu kaucji, a w każdej gminie ma funkcjonować co najmniej jeden ogólnodostępny punkt odbioru.
Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) – najważniejsze zagadnienia
Równolegle wdrażana koncepcja rozszerzonej odpowiedzialności producenta zakłada, że przedsiębiorcy wprowadzający na rynek produkty w opakowaniach będą ponosić koszty zagospodarowania powstałych z nich odpadów.
Do kluczowych założeń ROP należy:
- przeniesienie finansowania systemu gospodarki odpadami z samorządów i mieszkańców na producentów,
- obowiązek osiągania określonych poziomów recyklingu dla poszczególnych typów opakowań,
- powołanie organizacji odpowiedzialnych za realizację obowiązków w imieniu przedsiębiorców.
Warto podkreślić, że brak jednoczesnego wdrożenia systemu ROP wraz z systemem kaucyjnym niesie ze sobą ryzyko wzrostu opłat ponoszonych przez gospodarstwa domowe.
Konsekwencje dla przedsiębiorców – nowe obowiązki i ryzyka
Nowe przepisy stanowią również wyzwanie organizacyjne, jak i finansowe dla przedsiębiorców z sektora produkcji, dystrybucji i handlu napojami oraz produktami pakowanymi. Do ich nowych obowiązków należy przede wszystkim:
- dostosowanie łańcuchów dostaw i logistyki do wymogów systemu kaucyjnego,
- zawarcie umów z operatorami systemu i organizacjami odpowiedzialności producenta,
- prowadzenie ewidencji opakowań i sprawozdawczości,
- wdrożenie infrastruktury odbioru opakowań.
Przedsiębiorcy będą musieli również zmierzyć się z ryzykiem wzrostu kosztów operacyjnych wynikających z wdrożeniem wymogów prawnych, odpowiedzialnością finansową za nieosiągnięcie poziomów odzysku czy potencjalnymi sankcjami administracyjnymi za brak zgodności z przepisami.
Podsumowanie
Reforma systemu gospodarowania odpadami obejmująca system kaucyjny i rozszerzoną odpowiedzialność producenta, stanowi jedno z najważniejszych wyzwań regulacyjnych dla sektora przedsiębiorstw w ostatnich latach. Jej głównym celem jest poprawa stanu środowiska i zwiększenie efektywności recyklingu. Skala obowiązków i koniecznych dostosowań wymaga z kolei zdecydowanego zaangażowania ze strony przedsiębiorców. Prawidłowa implementacja tych rozwiązań może jednak w dłuższej perspektywie przynieść szereg korzyści, takich jak niższe koszty gospodarki odpadami, czy też zwiększona efektywność recyklingu.
