W odpowiedzi na rosnącą potrzebę uproszczenia regulacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w Unii Europejskiej, Komisja Europejska wprowadziła szereg zmian w ramach tzw. pakietu Omnibus. Nowe przepisy mają na celu ograniczenie obciążeń administracyjnych przedsiębiorstw, zwłaszcza w zakresie raportowania związanego z ESG (Environmental, Social, and Governance), przy jednoczesnym zachowaniu ambitnych założeń Europejskiego Zielonego Ładu. Poniżej przedstawiamy kluczowe zmiany oraz ich potencjalne skutki.
- Odroczenie obowiązku raportowania i zmniejszenie zakresu sprawozdawczości
Komisja Europejska postanowiła odroczyć wymóg raportowania dla wielu firm. Przedsiębiorstwa należące do tzw. drugiej i trzeciej fali raportujących, które pierwotnie miały obowiązek składać raporty za 2025 i 2026 rok, otrzymały dodatkowe dwa lata na dostosowanie się do wymogów związanych z zrównoważonym rozwojem. Dodatkowo, zmniejszono liczbę firm zobowiązanych do raportowania, ponieważ nowe przepisy wprowadzają próg zatrudnienia na poziomie powyżej 1000 pracowników. W efekcie aż 80% przedsiębiorstw na poziomie UE uniknie obowiązkowego raportowania, a małe i średnie firmy będą mogły składać raporty dobrowolnie.
- Obniżenie kosztów atestacji i uproszczenie wymogów dla MŚP
W ramach Omnibus, Komisja Europejska zdecydowała się na zmniejszenie kosztów atestacji raportów ESG. Dotychczasowy wymóg pełnej pewności (reasonable assurance) zostanie zastąpiony poziomem ograniczonej pewności (limited assurance), co znacząco obniży koszty związane z audytem i ograniczy obciążenia administracyjne. Z kolei małe i średnie przedsiębiorstwa zyskają możliwość skorzystania z dobrowolnych standardów sprawozdawczości, co zapewni im większą elastyczność w dostosowywaniu się do nowych wymogów.
- Nowe wymogi dotyczące należytej staranności
Zmiany w zakresie należytej staranności przedsiębiorstw (CSDDD) uproszczają wymogi dotyczące oceny ryzyka w łańcuchu wartości. Przedsiębiorstwa będą zobowiązane do analizowania ryzyka wyłącznie w odniesieniu do bezpośrednich partnerów biznesowych (Tier 1), którzy zatrudniają co najmniej 500 pracowników. Dodatkowo, częstotliwość oceny ryzyka zostanie zmniejszona – zamiast corocznych analiz, firmy będą przeprowadzać ją co 5 lat. Zredukowano także odpowiedzialność cywilną przedsiębiorstw za szkody związane z naruszeniem przepisów dotyczących zrównoważonego rozwoju, co pozwali firmom na uniknięcie nadmiernej konsekwencji finansowych.
- Zmiany w granicznym podatku węglowym (CBAM)
Komisja zaproponowała modyfikację w mechanizmie granicznego podatku węglowego (CBAM), który ma na celu wyrównanie konkurencyjności na rynku wewnętrznym UE poprzez uwzględnienie emisji związanych z importem towarów spoza Unii. Zgodnie z nowymi przepisami, małe i średnie przedsiębiorstwa, a także osoby fizyczne, będą zwolnione z tego obowiązku, pod warunkiem, że ich import nie przekracza 50 ton rocznie. Dodatkowo uproszczono zasady obliczania emisji wbudowanych oraz wymogi sprawozdawcze, co zmniejszy obciążenia administracyjne dla importerów.
- Propozycje zwiększenia zdolności inwestycyjnych UE
W ramach pakietu Omnibus, Komisja zaproponowała również zwiększenie zdolności inwestycyjnych Unii Europejskiej, poprzez udostępnienie około 50 miliardów euro na inwestycje publiczne i prywatne. Uproszczenie wymogów administracyjnych ułatwi państwom członkowskim oraz partnerom wykonawczym angażowanie się w realizację celów Zielonego Ładu. Ponadto, przedsiębiorcy, zwłaszcza z sektora MŚP, zyskają większy dostęp do funduszy wspierających rozwój ekologiczny.
- Rewizja dyrektywy w zakresie Taksonomii UE
W ramach projektu Omnibus wprowadzono zmiany w Taksonomii UE, kluczowej dla inwestycji zgodnych z celami zrównoważonego rozwoju. Nowe przepisy przewidują dobrowolność raportowania dla firm zatrudniających powyżej 1000 pracowników, ale osiągających obroty poniżej 450 mln EUR. Tego rodzaju zmiana ma na celu ułatwienie dostępu do finansowania zrównoważonego rozwoju dla firm, które nie są zobowiązane do raportowania, ale nadal mogą uzyskać korzyści z inwestycji zgodnych z celami klimatycznymi.
- Perspektywa na przyszłość
Warto podkreślić, że dyrektywa Omnibus wciąż znajduje się w fazie konsultacji i wymaga dalszego procesu legislacyjnego. Ostateczny kształt przepisów może jeszcze ulec zmianie, jednak już teraz widać, że Komisja Europejska dąży do uproszczenia procedur, zmniejszenia obciążeń administracyjnych oraz wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw. Zmiany te mają na celu zwiększenie konkurencyjności firm działających w UE, przy jednoczesnym zachowaniu celów związanych z zrównoważonym rozwojem i neutralnością klimatyczną do 2050 roku.
Podsumowanie
Pakiet Omnibus stanowi krok w kierunku uproszczenia skomplikowanych przepisów dotyczących zrównoważonego rozwoju, kładąc nacisk na zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich. Proponowane zmiany mogą znacząco wpłynąć na sposób raportowania działań w zakresie ESG, zapewniając firmom im więcej czasu, elastyczności i możliwości dostosowania się do nowych wymogów.
