Czym jest EU Inc.?
EU Inc. to proponowany przez Komisję Europejską jednolity unijny reżim prawa spółek, określany jako „28. system prawny”. Jego celem jest umożliwienie przedsiębiorcom prowadzenia działalności w formie spółki funkcjonującej na podstawie zharmonizowanych zasad obowiązujących w całej Unii Europejskiej. Rozwiązanie ma ograniczyć bariery prawne i administracyjne utrudniające ekspansję transgraniczną oraz ułatwić korzystanie z możliwości oferowanych przez jednolity rynek.
EU Inc. ma stanowić dodatkową, dobrowolną formę prawną, dostępną obok istniejących krajowych rodzajów spółek. Przedsiębiorca będzie mógł zatem zdecydować, czy chce skorzystać z tego rozwiązania, czy pozostać przy zasadach przewidzianych w ustawodawstwie prawa krajowego.
Dlaczego Komisja Europejska proponuje nową formę spółki?
Obecnie przedsiębiorcy działający w Unii Europejskiej muszą funkcjonować w ramach 27 krajowych systemów prawa oraz wielu różnych form prawnych spółek. Różnice te mogą utrudniać prowadzenie działalności transgranicznej, zwiększać koszty oraz komplikować pozyskiwanie finansowania w innych państwach członkowskich.
EU Inc. ma zapewnić bardziej jednolite i przewidywalne zasady zakładania orazfunkcjonowania spółki. Rozwiązanie to jest projektowane w szczególności z myślą o startupach i przedsiębiorstwach innowacyjnych, ale będzie dostępne również dla pozostałych firm.
Najważniejsze założenia EU Inc.
Projekt EU Inc. zakłada w szczególności:
- Założenie spółki w pełni online – rejestracja ma odbywać się całkowicie elektronicznie, bez konieczności składania dokumentów w formie papierowej lub osobistego stawiennictwa.
- Szybką i nisko kosztową rejestrację – procedura ma być możliwa do przeprowadzenia nawet w ciągu 48 godzin, a maksymalny koszt założenia spółki ma wynosić 100 euro. Jednocześnie nie będzie wymagany minimalny kapitał zakładowy.
- Swobodę wyboru państwa rejestracji – przedsiębiorca ma mieć możliwość wskazania krajuczłonkowskiego, w którym powstanie EU Inc.
- Cyfrową obsługę spraw korporacyjnych – kluczowe czynności związane z prowadzeniem spółki orazkomunikacją z organami publicznymi mają być realizowane za pomocą narzędzi elektronicznych.
- Ułatwienie obrotu udziałami i pozyskiwania finansowania – projekt przewiduje uproszczenie m.in. cyfrowego przenoszenia udziałów oraz procedur pozyskiwania kapitału.
- Uproszczenie zakończenia działalności – planowane rozwiązania mają ułatwićlikwidację spółki oraz postępowania związane z jej niewypłacalnością.
Propozycja obejmuje również jednolite zasady dotyczące programów motywacyjnych dla pracowników, takich jak ESOP (Employee Stock Option Plan), oraz łatwiejszy dostęp do inwestorów i kapitału na poziomie całego rynku europejskiego.
EU Inc. a krajowe spółki i przepisy państw członkowskich
EU Inc. ma funkcjonować jako dodatkowa, dobrowolna forma prawna, a nie jako zamiennik krajowych rozwiązań, takich jak polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Dla polskich przedsiębiorców oznacza to, że szerzy wybór sposobu prowadzenia działalności, przy zachowaniu dotychczasowych możliwości.
Spółka z o.o. pozostanie oparta na przepisach prawa polskiego, natomiast EU Inc. ma podlegać jednolitym zasadom określonym na poziomie unijnym. Praktyczne skutki wyboru między tymi rozwiązaniami będzie można ocenić dopiero po przyjęciu ostatecznego kształtu regulacji.
Wybór EU Inc. nie będzie oznaczał całkowitego wyłączenia zastosowania prawa krajowego. Funkcjonowanie spółki będzie regulowane przede wszystkim przepisami właściwymi dla tej formy oraz jej dokumentami korporacyjnymi. W zakresie, w jakim dana kwestia nie zostanie uregulowana na poziomie unijnym, zastosowanie mogą znaleźć odpowiednie normy obowiązujące w danym państwie.
EU Inc. ma być rejestrowana w krajowym rejestrze przedsiębiorców państwa członkowskiego, w którym będzie miała siedzibę. Projekt zakłada wykorzystanie istniejących systemów, przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości przeprowadzenia kluczowych czynności związanych z założeniem i prowadzeniem spółki w formie cyfrowej.
Należy przy tym podkreślić, że ujednolicenie zasad prawa spółek całej Unii Europejskiej nie obejmuje wszystkich aspektów działalności przedsiębiorcy. W szczególności zastosowanie nadal będą znajdować właściwe przepisy podatkowe, prawa pracy, rachunkowości i regulacje dotyczące poszczególnych sektorów, zgodnie z zasadami wynikającymi z prawa unijnego oraz krajowego.
Co EU Inc. może oznaczać w praktyce?
EU Inc. może być szczególnie istotna dla przedsiębiorców planujących rozwój działalności na kilku rynkach Unii Europejskiej. Ujednolicenie zasad dotyczących zakładania i funkcjonowania spółki ma ograniczyć bariery wynikające z różnic pomiędzy krajowymi systemami prawa spółek i ułatwić ekspansję transgranicznej.
Korzyści z tego rozwiązania mogą odczuć zwłaszcza startupy i przedsiębiorstwa innowacyjne, które od początku zakładają obecność na rynku międzynarodowym, planują pozyskiwanie inwestorów z różnych państw członkowskich lub chcą szybko zwiększać skalę działalności w UE. Jednolity zestaw zasad korporacyjnych może w takich przypadkach ograniczyć konieczność dostosowywania struktury spółki do odmiennych regulacji obowiązujących w poszczególnych państwach.
Dla przedsiębiorców i inwestorów istotne mogą być również projektowane uproszczenia dotyczące przenoszenia udziałów, operacji kapitałowych i pozyskiwania finansowania. Dodatkowe ułatwienia mogą obejmować cyfrową obsługę spraw korporacyjnych oraz ujednolicone zasady dotyczące programów udziałowych dla pracowników (ESOP).
Jednocześnie wybór EU Inc. nie zwolni z konieczności spełnienia lokalnych wymogów przy prowadzeniu działalności winnych państwach członkowskich. Przedsiębiorca nadal będzie musiał uwzględniać przepisy właściwe dla miejsca prowadzenia działalności, w szczególności w zakresie podatków, zatrudnienia i regulacji sektorowych.
Ostateczna ocena praktycznych korzyści związanych z EU Inc. będzie możliwa dopiero po zakończeniu procesu legislacyjnego i przyjęciu docelowego brzmienia przepisów.
Kiedy EU Inc. może stać się rzeczywistością?
Komisja Europejska przedstawiła projekt rozporządzenia dotyczącego EU Inc. 18 marca 2026 r. Jest on obecnie przedmiotem dalszych prac legislacyjnych Parlamentu Europejskiego i Rady. Na obecnym etapie nie ustalono jeszcze ostatecznej daty, od której przedsiębiorcy będą mogli zakładać spółki w tej formie.
Ostateczny kształt regulacji może ulec zmianie w toku negocjacji legislacyjnych. Oznacza to, że przedstawione przez Komisję rozwiązania należy traktować jako proponowany model, a nie obowiązujące przepisy.
EU Inc. pozostaje więc w razie koncepcją i nie może jeszcze korzystać z niej jako formy prowadzenia działalności gospodarczej.
Podsumowanie
EU Inc. Ma ułatwić rozwój biznesu na rynku europejskim dzięki jednolitym zasadom zakładania i prowadzenia spółek, cyfrowej obsłudze oraz prostszemu dostępowi do kapitału. Jako dobrowolna alternatywa dla krajowych form prawnych może okazać się atrakcyjniejsza zwłaszcza dla firm planujących ekspansję zagraniczną. Nie wyeliminuje jednak konieczności uwzględniania lokalnych wymogów podatkowych, pracowniczych czy sektorowych. O rzeczywistych korzyściach dla przedsiębiorców przesądzi ostateczny kształt przepisów, dlatego przed podjęciem decyzji warto poczekać na zakończenie prac legislacyjnych i ustalenie warunków korzystania z tego rozwiązania.
