Geneza i podstawa prawna funkcjonowania systemu SENT
System Elektronicznego Nadzoru Transportu, określany powszechnie skrótem SENT, został wprowadzony do polskiego porządku prawnego jako odpowiedź na potrzebę wzmocnienia narzędzi kontroli nad obrotem oraz przewozem towarów uznanych za wrażliwe z perspektywy fiskalnej. Jego funkcjonowanie reguluje ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, która określa ramy prawne monitorowania przewozów realizowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także w obrocie transgranicznym. SENT stanowi część szerszego systemu nadzoru fiskalnego prowadzonego przez administrację skarbową, którego celem jest uszczelnienie systemu podatkowego oraz ograniczenie nieprawidłowości w łańcuchach dostaw.
Zakres przedmiotowy i podmiotowy systemu monitorowania
Zakres przedmiotowy SENT obejmuje pierwotnie przewóz towarów uznanych przez ustawodawcę za szczególnie podatne na nadużycia podatkowe, w tym m.in. paliwa, alkohole skażone lub oleje smarowe. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 10 września 2025 r., które wejdzie w życie 17 marca 2026 r., katalog towarów objętych obowiązkami zgłoszeń do systemu SENT został rozszerzony o kolejne grupy produktów, w szczególności artykuły odzieżowe, dodatki odzieżowe oraz obuwie. Monitorowanie tych towarów będzie uzależnione od spełnienia określonych progów wagowych lub ilościowych. Celem nowelizacji jest ograniczenie ryzyka wyłudzeń podatkowych w sektorze tekstylnym i obuwniczym, analogicznie do wcześniejszych regulacji obejmujących sektor paliwowy i pokrewne branże.
Obowiązki ewidencyjne i informacyjne przedsiębiorców
Kluczowym elementem funkcjonowania systemu SENT pozostaje obowiązek dokonania zgłoszenia przewozu towarów objętych monitorowaniem przed rozpoczęciem transportu za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC). Zgłoszenie powinno obejmować dane identyfikujące nadawcę, odbiorcę oraz przewoźnika, a także opis towaru, informacje o środku transportu oraz planowanej trasie przejazdu. Przewoźnicy są ponadto zobowiązani do zapewnienia transmisji danych geolokalizacyjnych z urządzeń zamontowanych w pojazdach, co umożliwia organom administracji skarbowej monitorowanie przewozów w czasie rzeczywistym. W związku z nowelizacją przedsiębiorcy zajmujący się przemieszczaniem odzieży i obuwia powinni zadbać o odpowiednią rejestrację lub aktualizację danych w systemie PUESC oraz powiązanie reprezentanta z firmą w celu realizacji obowiązków zgłoszeniowych od dnia 17 marca 2026 r.
Charakter sankcyjny i funkcja prewencyjna systemu SENT
System SENT pełni nie tylko funkcję ewidencyjno-kontrolną, lecz także prewencyjną, oddziałując dyscyplinująco na przedsiębiorców. Niedopełnienie obowiązku zgłoszenia przewozu, przekazanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym lub brak zapewnienia transmisji danych geolokalizacyjnych może skutkować nałożeniem dotkliwych sankcji administracyjnych. Przewidziane w przepisach kary mogą mieć formę zarówno stałych kwot pieniężnych, jak i sankcji ustalanych procentowo w odniesieniu do wartości przewożonych towarów objętych monitorowaniem. W efekcie SENT stanowi istotny instrument zarządzania ryzykiem prawnym i podatkowym w działalności operacyjnejprzedsiębiorstw.
Znaczenie SENT w praktyce obrotu gospodarczego
Z punktu widzenia przedsiębiorców system SENT stanowi trwały element środowiska regulacyjnego, wymagającegowdrożenia odpowiednich procedur wewnętrznych oraz rozwiązań informatycznych zapewniających terminowe i prawidłowe dokonywanie zgłoszeń. Dotyczy to zarówno firm transportowych i logistycznych, jak i podmiotów handlowych, których przewozy odzieży lub obuwia będą od marca 2026 r. zostaną objęte szczególnymi wymogami zgłoszeniowymi. Rozszerzenie katalogu towarów monitorowanych w ramach SENT wiąże się z konieczność adaptacji procesów operacyjnych, przeszkolenia personelu odpowiedzialnego za realizację obowiązków oraz bieżącego śledzenia zmian legislacyjnych w celu ograniczenia ryzyka sankcyjnego.
Podsumowanie
System Elektronicznego Nadzoru Transportu odgrywa istotną rolę w polskim porządku prawnym jako narzędzie kontroli fiskalnej i logistycznej w zakresie przewozu towarów wrażliwych. Mechanizmy oparte na obowiązkach zgłoszeniowych oraz bieżącym monitorowaniu transportu służą ograniczeniu nadużyć podatkowych iwzmocnieniu szczelności systemu fiskalnego. Planowana nowelizacja przepisów rozszerza zakres działania SENT o przewozy odzieży i obuwia, co wiąże się nie tylko z nowymi obowiązkami ewidencyjnymi dla przedsiębiorców, ale również stwarza dodatkowe ryzyka sankcyjne. W konsekwencji prawidłowe stosowanie regulacji SENT stanowi kluczowy element skutecznego zarządzania ryzykiem prawnym i operacyjnym w działalności gospodarczej objętej nadzorem.
