Polska znajduje się obecnie u progu znaczących zmian legislacyjnych w sektorze energetycznym. Projekt nowelizacji ustawy – Prawo energetyczne, opublikowany w marcu 2025 r. i opracowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, stanowi odpowiedź na szereg nowych regulacji przyjętych na poziomie Unii Europejskiej. Przewiduje on m.in. wdrożenie Dyrektywy 2024/1711 oraz właściwe stosowanie rozporządzeń 2024/1747 i 2024/1106, które zobowiązują państwa członkowskie do dostosowania krajowych przepisów do nowoczesnych standardów funkcjonowania rynku energii. Nowelizacja ma również na celu stworzenie odpowiednich ram prawnych dla skutecznej realizacji Krajowego Planu Odbudowy.
Celem proponowanych zmian jest zwiększenie efektywności krajowego systemu elektroenergetycznego, wzmocnienie ochrony odbiorców – zwłaszcza osób dotkniętych ubóstwem energetycznym – oraz rozwój infrastruktury wspierającej odnawialne źródła energii (OZE). Nowelizacja zakłada również stworzenie bardziej konkurencyjnego rynku energii, w którym konsumenci końcowi zyskają nowe uprawnienia, a operatorzy sieci będą zobowiązani do działania zgodnie z wyższymi standardami przejrzystości i elastyczności.
Więcej umów, większa elastyczność dla odbiorcy końcowego
Jedną z najbardziej kluczowych zmian przewidzianych w nowelizacji ustawy jest umożliwienie odbiorcom końcowym zawierania więcej niż jednej umowy kompleksowej lub sprzedaży energii elektrycznej – nawet w ramach jednego punktu poboru. Dotychczas było to możliwe jedynie dla odrębnych lokalizacji, natomiast nowe przepisy przewidują, że po zainstalowaniu odpowiedniego licznika zdalnego, możliwe będzie zawarcie odrębnych umów z różnymi sprzedawcami energii w jednym punkcie.
To rozwiązanie ma szczególne znaczenie dla prosumentów oraz odbiorców, którzy chcą bardziej świadomie zarządzać zużyciem energii i optymalizować koszty. Pozwoli im ono na korzystanie z różnych taryf lub źródeł dostaw dla poszczególnych urządzeń, co zwiększa elastyczność i kontrolę nad rachunkami. Wprowadzenie takiego podejścia wpisuje się w ogólnoeuropejski trend decentralizacji sektora energetycznego oraz rosnącą aktywność uczestników na rynku energii.
Nowa definicja ubóstwa energetycznego i realne wsparcie
Kolejnym ważnym elementem nowelizacji jest ujednolicenie i rozszerzenie definicji ubóstwa energetycznego. Według nowych przepisów, ubóstwo energetyczne nie wynika już tylko z niskich dochodów czy niewystarczającej efektywności energetycznej budynków, lecz uwzględnia także wpływ gwałtownych wzrostów cen energii na zdolność gospodarstw domowych do pokrywania podstawowych potrzeb.
Projekt ustawy wprowadza także nowe mechanizmy pomocy dla osób zagrożonych wykluczeniem energetycznym. Sprzedawcy energii będą zobowiązani do rozpatrzenia wniosku o wsparcie w ciągu 21 dni. Pomoc może obejmować zarówno częściowe umorzenie zaległości, jak i dopłaty do bieżących rachunków, przy czym jej forma będzie dopasowana do indywidualnych potrzeb odbiorcy. Dodatkowo, większą rolę w systemie wsparcia odegrają organizacje społeczne i charytatywne, które będą mogły wnioskować o środki w imieniu osób wymagających pomocy.
Elastyczne umowy przyłączeniowe
W odpowiedzi na rosnącą liczbę zgłoszeń dotyczących przyłączenia instalacji OZE oraz ograniczoną przepustowość sieci elektroenergetycznej, nowelizacja wprowadza możliwość zawierania tzw. elastycznych umów przyłączeniowych. Pozwolą one operatorom systemów przesyłowych i dystrybucyjnych na przyłączanie nowych źródeł energii pod warunkiem, że ich działanie może być czasowo ograniczane w sposób przewidywalny, na przykład podczas okresów przeciążenia sieci.
Nowy model umów przyłączeniowych ma na celu usprawnienie procesu inwestycyjnego oraz odblokowanie potencjału OZE bez konieczności oczekiwania na pełną modernizację sieci. Taka elastyczność jest szczególnie ważna dla rozwoju energetyki rozproszonej, mikro instalacji oraz małych i średnich przedsiębiorstw inwestujących w zieloną energię. Operatorzy będą jednak transparentnie informować o wszelkich ograniczeniach oraz zapewniać odpowiednią rekompensatę w przypadku istotnego ograniczenia pracy systemów przesyłowych.
Kierunek: Zielona transformacja i bezpieczeństwo energetyczne
Nowelizacja Prawa energetycznego w 2025 roku to ważny krok w kierunku realizacji unijnych celów klimatycznych oraz modernizacji krajowego sektora energetycznego. Zapewnia odbiorcom większą swobodę, wspiera osoby zagrożone ubóstwem energetycznym, a jednocześnie ułatwia integrację OZE z systemem elektroenergetycznym. Wdrażane zmiany mają również przyczynić się do wzrostu bezpieczeństwa energetycznego Polski poprzez efektywniejsze wykorzystanie dostępnych zasobów i nowocześniejszemu zarządzaniu siecią.
